Fræðslumál ríkisstarfsmanna

Möguleikar starfsmanna og stofnana til að fá aðstoð og stuðning við fræðslu og endurmenntun eru oftast áþekkir á grundvelli símenntunarákvæði kjarasamninga félaga innan sama bandalags og og er sú greining notuð hér.

Hjá stéttarfélögum opinberra starfsmanna eru þessi ákvæði kjarasamninga í 10. kafla og þau nýjustu í bókunum með kjarasamningum.

BSRB

Starfsmenntunarsjóðir
Öll aðildarfélög BSRB hafa ákvæði um starfsmenntunarsjóð. Starfsmenntunarsjóður starfsmanna ríkisins innan BSRB varð til eftir kjarasamninga árið 1980 og er hlutverk sjóðsins að efla og auðvelda starfsmenntun ríkisstarfsmanna innan BSRB. Tekjur sjóðsins eru framlag úr ríkissjóði sem er hlutfall af heildartekjum félagsmanna. Nokkur aðildarfélög BSRB hafa gengið úr sjóðnum og stofnað sína eigin starfsmenntunarsjóði.

Sú hefð hefur komist á að þessir sjóðir úthluta styrkjum til einstaklinga en ekki stofnana.

Þróunar- og símenntunarsjóðir
Þróunar- og símenntunarsjóðir eru að stofni til frá 1995 og er hlutverk þeirra að stuðla að starfsþróun og símenntun fyrir starfsmenn og gera stofnunum kleift að mennta starfsmenn sína. Ríkissjóður fjármagnar þessa sjóði með umsömdu gjaldi af heildarlaunum félagsmanna. Samkvæmt reglum þessara sjóða er ekki gert ráð fyrir að einstaklingar geti sótt í þá heldur er þeim fyrst og fremst ætlað að styðja við námskeið sem stofnanir, félög eða þá sjóðurinn sjálfur stendur fyrir.

Fræðslusetur
Til að efla símenntun starfsmanna og auka færni þeirra, jafnframt því að auka möguleika stofnana til að þróa starfssvið sitt, var árið 2001 sett á stofn fræðslusetur. Setrið hefur tekjur sínar af framlagi ríkissjóðs sem reiknast af heildartekjum félagsmanna. Skilyrði fyrir framlagi ríkisins er samvinna stéttarfélaga og að setrið komi á starfstengdum námskeiðum. SFR-stéttarfélag í almannaþjónustu og félög bæjarstarfsmanna hafa á þesum grunni stofnað Fræðslusetrið Starfsmennt sem er í samvinnu við þróunar- og símenntunarsjóði sömu félaga að verða leiðandi aðili í sí- og endurmenntun innan BSRB. Stofnanir og aðildarfélög geta sótt í þennan sjóð bæði fjármuni og aðstoð. Sjúkraliðafélag Íslands hefur einnig bókun um slíkt setur en hefur ekki enn gengið til samstarfs við önnur félög sem er skilyrði fyrir framlagi ríkisins.

BHM

Starfsmenntunarsjóður
Félög innan Bandalags háskólamanna hafa á sama hátt og BSRB starfsmenntunarsjóð frá árinu 1981 og starfar hann með svipuðu sniði. Framlag ríkisins í hann reiknast þó einungis af dagvinnulaunum. Hefð er þar einnig fyrir því að úthluta eingöngu til einstakra félagsmanna. Sjá nánar á vef BHM.

Vísindasjóðir
Í kjarasamningum sumarið 2008 við 20 aðildarfélög BHM var framlag í vísindasjóði aflagt. Þess í stað var gert samkomulag um tilhögun sí- og endurmenntunar háskólamanna sem starfa hjá ríkinu. Í kjarasamningnum er kveðið á um skipun vinnuhóps, sem skal ljúka störfum eigi síðar en 1. desember 2008.

Vísindasjóði Félags íslenskra hjúkrunarfræðinga var ekki breytt.

Starfsþróunaráætlanir
Í kjarasamningum ríkisins við 14 félög innan BHM er bókun um framlag til m.a. gerðar og viðgangs starfsþróunaráætlana stofnana. Ekki hefur enn (mars 2003) verið afráðið hvernig unnið verður úr þeirri bókun en samráð stéttarfélaganna og ríkisins hefur ekki enn skilað árangri.

Kennarasamband Íslands

Starfsmenntunarsjóður/Vísindasjóður
Kennarasamband Íslands hefur starfsmenntunarsjóðsákvæði í sínum samningum eins og BHM og BSRB. Gjald launagreiðenda er hlutfall af föstum dagvinnulaunum félagsmanna. Gjald þetta rennur saman við B-deild vísindasjóðs Félags framhaldskólakennara sem svipar til vísindasjóða BHM-félaganna

Félög utan bandalaga

Félög utan bandalaga eru m.a. Stéttarfélag verkfræðinga, Kjarafélag Tæknifræðingafélags Íslands, Læknafélag Íslands og Félag íslenskra flugumferðastjóra auk ýmissa smærri hópa. Verkfræðingar og tæknifræðingar hafa svipuð ákvæði og BHM-félögin en læknar eru með töluvert frábrugðin ákvæði svo og flugumferðastjórar.

ASÍ

Félög innan Starfsgreinasambandsins hafa flest ákvæði um starfstengd námskeið skv. ákvörðun nefndar sem skulu vera starfsmönnum að kostnaðarlausu. Í samningum margra þeirra er einnig að finna ákvæði um starfsmenntunarsjóði eða þróunarsjóði.

Iðnaðarmannafélögin njóta sérstaks gjalds af heildarlaunum starfsmanna sem greitt er til Fræðsluráðs málmiðnaðarins, Fræðslumiðstöðvar bílgreina og Menntafélags byggingaiðnaðarins.

Kjararáð

Ríkissjóður greiðir gjald vegna þeirra sem heyra undir ákvarðanir kjararáðs í Starfsmenntunarsjóð embættismanna auk þess að greiða sambærileg sjóðagjöld og BHM-félögin t.d. fyrir presta í vísindasjóð Prestafélags Íslands. Sjá nánar á vef kjararáðs.